Ouderwets omzeilen

Ouderwets omzeilen

Staande uitdrukkingen, als je regelmatig leest of schrijft ben je ze vast al eens tegengekomen. In een officiële brief, in een oud boek of in je eigen gedachten. Het zijn de uitdrukkingen als ten tonele, te goeder trouw en ter been. Ze klinken serieus, maar ook wat ouderwets. Ik deel vijf staande uitdrukkingen én de moderne alternatieven met je.

Stukje theorie: lang geleden had het Nederlands naamvallen, zoals het Duits. We gebruiken ze niet meer, maar in een aantal uitdrukkingen zie je ze nog wel terug. In de voorbeelden hierboven zag je al ten en ter. Die woorden zijn ontstaan uit tot of te en de lidwoorden den of der.

Mag je weer vergeten.

Bij twijfel niet doen

Het is dus niet gek dat je soms twijfelt over de spelling van staande uitdrukkingen. Voor die twijfel is er het woordenboek, een hulplijn zoals ik, of een alternatief. Je kunt de staande uitdrukkingen namelijk omzeilen, meestal is er een modernere variant te vinden.

Soms wel?

Je kunt ter discussie stellen dat je zo’n staande uitdrukking nergens meer mag gebruiken. Vaak hoor je zeggen dat de moderne variant altijd beter is. Schrijf je een zakelijke tekst, dan wil je de lezer bereiken met je boodschap. En moet die boodschap helder zijn. Dat lukt je het best met modern taalgebruik.

Maar modern is niet altijd beter. Zou het niet zonde zijn als we ter helle nooit meer ergens tegenkomen? Of van de zotte? En wat dacht je van ten tijde van, te rade gaan en van goeden huize?

Uitdrukkingen als deze kunnen sfeer scheppen, je kunt in je verhaal gebruikmaken van het ouderwetse, wat stoffige en uitgebreide. Staande uitdrukkingen kunnen zorgen voor een komische noot én maken je taal (bloem)rijker. In koelen bloede kan prima passen bij je moordverhaal, ten einde raad klinkt zo wanhopig als het moet voelen en ‘Te land, ter zee’ – oké, ‘en in de lucht’ – was toch fantastisch vermaak?

Allesbehalve ten dode opgeschreven dus.

simone lier

Hoi, mijn naam is Simone Lier en ik hou van Nederlands. Van dwalen door een boekwinkel, van de vraag wanneer je waar een komma gebruikt en van ‘Simoon, help, mijn verhaal komt niet op gang!’ 

Het grote plaatje en de puntjes op de i. Wat ik mooi vind, wat ik me afvraag en wat ik leer. Dát deel ik met je, zodat jij ziet hoe het Nederlands voor je kan werken. Voor je boek, voor je bedrijf en voor jezelf. Minder zwoegen en zweten, meer durven en doen. Met nóg meer plezier!

Nog niet genoeg over mij? Lees m’n over mij.

Wat ik voor jou kan betekenen

simone lier

Redactie

Van redactie wordt iedere schrijver beter. Herschrijven, schrappen of toevoegen, voor een tekst die perfect bij jou én je lezer past. Uiteraard in perfect Nederlands.

simone lier

Correctie

Dé finishing touch voor jouw tekst. Spelling, grammatica, interpunctie en consistentie: het komt allemaal aan bod. Met als resultaat een foutloze tekst, in jouw eigen woorden.

simone lier

Meer

Zoek jij een kritische proeflezer die met je meedenkt? Help ik je met mijn visie op jouw stijl, plot, of bijvoorbeeld structuur? Neem contact met me op, en wellicht werken we binnenkort samen aan het laten werken van jouw tekst. Voor jou, jouw bedrijf of jouw verhaal.

Scroll naar top